آنان نمی‌بینند ما که می‌بینیم چرا آنان را نمی‌بینیم؟

از زمان پیدایش بشر، آدمی با افرادی مواجه بوده است که به واسطه بیماری، تصادف و توارث از قدرت بینایی محروم بوده‌اند اما به دلیل برخورداری از سایر استعدادها مورد توجه قرار می‌گرفتند.

در این میان کشورهایی مانند فرانسه،‌ آمریکا، انگلستان، ژاپن، مصر و هندوستان در توجه به کودکان نبینا و آموزش و پرورش آنان پیشگام بوده‌اند.

در سال ۱۷۸۴ اولین مدرسه نابینایان به همت یک آموزگار فرانسوی به نام «والنین هویی» در فرانسه تأسیس شد و این همان مرکز آموزشی است ک بعدها لویی بریل کودک نابینا در آن به تحصیل پرداخت و سرانجام خط برجسته ویژه نابینایان را ابداع نمود.

در آمریکا توجه به نابینایان از سال ۱۸۲۶ با تأسیس نوانخانه‌های «پرکینز و ماساچوست» شروع شد.

در ژاپن هم آموزش و پرورش کودکان معلول به ویژه کودکان نابینا و ناشنوا با سرمایهگذاری مردم آغاز گردید و سپس توسط دولت ژاپن ادامه یافت به نحوی که امروز شکل مطلوبی به خود گرفته است.

در مصر دانشگاه الازهر در سال ۱۹۷۰ میلادی نقش تعیین کننده در پی‌ریزی آموزش و پرورش نابینایان ایفا کرده ات. در هندوستان آموزش و پرورش کودکان نابینا ابتدا توسط قدیسین مورد توجه و احترام بوده و از سال ۱۸۷۷ به بعد پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای در آموزش و پرورش نابینایان به وقوع پیوست.

اولین تلاش جدی برای تدوین بریل متحدالشکل در سال ۱۹۰۲ شروع شد و در سال ۱۹۴۳ علائم بریل توسط یک کمیته ویژه پیشگیری در سال ۱۹۴۵ به تصویب دولت هند رسید و در سال ۱۹۵۱ سازمان فرهنگی یونسکو فدراسیون جهانی نابینایان در یک نشست فوق‌العاده موضوع خط برجسته و گسترش آن را در سطح جهان مورد بحث و گفت و گو قرار دادند و سرانجام روش ابداعی لویی براون با نام خط بریل برای خواندن و نوشتن نابینایان به رسمیت شناخته شد در ایران در سال ۱۳۰۵ آموزش خط بریل به صورت خط غیررسمی آغاز شد و در سال ۱۳۴۷ وزارت آموزش و پرورش با تشکیل دفتر آموزش کودکان استثنایی آن را به رسمیت شناخت و به تأسیس مدارس و مراکز آموزشی در سراسر کشور اقدام نمود.

در کشور ما اقداماتی جهت ایجاد کتابخانه‌هایی برای نابینایان صورت پذیرفته اما این اقدامات چندان قابل توجه نیستند. از زمان‌های گذشته عزیزانی چون مرحوم خزانلی و مسئولین چند مرکز نابینایان در سازمان بهزیستی و استاد محمد رضا نامنی در جمع‌آوری کتب به صورت خط بریل و ضبط و پخش نوارهای صوتی اقداماتی صورت داده‌اند.

وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین آموزش و پرورش در بخش استثنایی‌ها کتبی از قبیل قرآن کریم و مدرسه و بعضی کتب علمی و داستانی را با برگرداندن به خط بریل چاپ و توزیع نموده‌اند که ناقص و اندک است.

روزنامه ایران سپید نیز تنها روزنامه مخصوص نابینایان است که در منطقه خاورمیانه منتشر می‌گردد، این روزنامه به صورت بریل نتشر شده و همه روزه اخبار و مطالب گوناگون علمی، فرهنگی و اجتماعی را به صورت بریل در اختیار گروهی اندک از نابینایان قرار می‌دهد.

با توجه به خیل چند هزار نفری نابینایان و نیمه‌بینایان که در حدود ۱/۱۰۰/۰۰۰ نفر هستند باید اقرار کنیم کتابخانه کامل و منسجم و منظم با امکاناتی که در سایر کشورهای جهان ارائه می‌شود در اختیار نداریم و با عنایت به این که نابینایان کشور ما چون دیگر جوامع به آسانی می‌توانند در دانشگاه‌ها و مراکز علمی، فرهنگی، تجاری حضور فعال داشته باشن نیاز ما به ایجاد و سرویس‌دهی راحت و رایگان جهت کودکان تا بزرگسالان در مقاطع مختلف علمی حائز اهمیت است و امیدوارم مسئولان ذیصلاح در تأمین و تجهیز اینگونه مراکز گام‌های مؤثر و محکمی بردارند.

شایان ذکر است مؤسسه خیره عصای سفید که یکی از چند مرکز نابینایی کشور است در راستای این مهم گام‌هایی در حد توان خود برداشته و می‌کوشد هر روز به غنای این هدف افزوده و رسالت فرهنگی و آموزشی خود را که یکی از اساسی‌ترین اهداف این مؤسسه است به نحو احسن اجرا نماید. از آن جمله،َ اخیراً مؤسسه اقدام به ساخت استودیوی نموده است که از هر جهت با استودیویی رادیویی رقابت داشته و امیدوار است در توسعه و گسترش ضبط نوارهای کتابهای نابینایان بیفزاید.

ما در کشورمان دو شخصیت بزرگوار چون استاد محمد خزایلی و استاد محمدرضانامنی داریم ایشان کسانی بودند که پیشکسوت در ایجاد مؤسسات برای نابینایان بودند و برای آموزش نابینایان قدم‌های اساسی برداشتند، استاد محد خزایلی در سال ۱۲۹۲ در شهر اراک دیده به جهان گشود. در دومین سال زندگیش به علت ابتلا به بیماری آبله بینایی خود را از دست داد، خدمات شایان توجهی را برای نابینایان اراکی به خصوص در زمینه آموزش، خط بریل و تشویق آنها به تحصیل انجام می‌دهد. وی در سال ۱۳۱۷ آموزشگاه خزایلی را در اراک تأسیس نمود، وی متوجه شده بود که خط بریل تنها ارتباط مکتوبی است که می‌تواند با مراکز نابینایی داشته باشد.

شخصیت دیگر استاد محمدرضا نامنی بود که در سال ۱۳۲۳ در تهران متولد شد و به تدریج بینایی خود را از دست داد. وی در کنار محمد خزایلی به کمک نابینایان شتافت و بعد از فوت دکتر خزایلی به کمک نابینایان شتافت و بعد از فوت دکتر خزایلی به مدت سیزده سال مدیریت علمی و توانبخشی آموزشگاه خزایلی را به عهده داشت. وی عضو انجمن بین‌المللی نابینایان بود و اولین کتابخانه گویا را در وزارت آموزش و پرورش بنیانگذاری کرد و استودیوی آموزشگاه را برای ضبط و تکثیر کتابهای گویا تجهیز نمود.

علاوه بر این کارها، ایشان با جلب همکاری هنرمندان زمان خود گروه‌های هنری نابینایان را تشکیل دادند و نسبت به آموزش آنها همت گماشتند. ایشان کتاب‌هایی تحت عنوان سیری گذرا در آموزش و بهزیستی و «نخستین گام» را که راهنمای عملی پدران و مادرانی است که دارای فرزندان نابینا و کم‌بینا هستند را به رشته تحریر درآوردند و سرانجام مؤسسه خیره عصای سفید را با هدف‌های آموزشی اشتغال و توسعه برنامه‌های هنری تأسیس نمودند و با تصدی مدیریت مؤسسه و انجام مشاوره‌های روانشناسی قسمت اعظم اوقات خود را با کوله‌باری از تجربه و علم در روانشناسی در خدمت نیمه نابینایان و کم‌بینایان قرار دادند.

ایشان طی یک دوره بیماری مهلک سرانجام در سن ۵۷ سالگی دیار فانی را وداع گفتند.یاد و خاطره دکتر محمد رضا نامنی که اقدامات و تفکراتش هنوز در موسسه پیگری و ادامه دارد.

در دو دهه اخیر این دو بزرگوار مراکزی مانند رودکی،‌ خزایلی و عصای سفید را برای آموزش نابینایانی که علاقه‌مند بودند اختصاص داده شد و جهش بسیار خوبی بود به طوری که عزیزان نابینای ما توانستند مدارج علمی بالایی را کسب کنند.

مرحوم بهشتی‌پور مورخ معاصر تاریخ مطبوعات از نشریه ماهانه‌ای به نام روشندل یاد می‌کند که در سال ۱۳۲۵ توسط مردم دکتر خزایلی منتشر می‌شد. سردبیر این ماهنامه با مرحوم حسین شاه‌زیری بود و انجمن روشندلان ایران در این نشریه که بین سال‌های ۱۳۲۵ تا ۱۳۴۷ انتشار می‌یافت، مطالب قرآنی، ادبی و اخبار مربوط به نابینایان را در اختیار علاقمندان قرار می‌داد. از این نشریه تنها ۵۶ شماره در کشور منتشر شد و تا سال ۱۳۳۲ از ۱۱۸۶ نشریه‌ای که به صورت هفتگی، ماهنامه و فصلی چاپ و منتشر می‌شد هیچ نشریه‌ای ویژه نابینایان در ایران منتشر نشد.

مشکلات نشریات ویژه نابینایان، عموماً پیچیدگی خط بریل و مشکلات فنی مربوط به چاپ این نوع نشریات و دشواری تهیه کاغذهای ویژه این امر نشریات و دشواری تهیه کاغذهای ویژه این امر و مهمتر از همه فقدان سازمانی منسجم به منظور بسیج نیروهای علاقه‌مند و سرمایه‌های موجود برای اختصاص دادن به این امر مهم بوده است. پیدایش روزنامه برای نابینایان در خارج از کشور به صد سال قبل باز می‌گردد که روزنامه‌ای به خط بریل با نام «منچستر گاردین» در انگلستان برای نابینایان به چاپ رسید. یکی دیگر از نشریات، پیام یونسکو است که به طور ماهانه و در سطح بین‌المللی انتشار می‌یابد. لازم به تذکر است که نقش رایانه‌ها در چاپ و انتشار مجلات مربوط به نابینایان بسیار مهم و مؤثر بوده است

- به طور اختصار علل عمده معلولیتها به دو دسته تقسیم می‌شوند که عبارتند از: ۱- علل مادرزادی: مانند نقص عضو، بیماری‌های ارثی و مادرزادی ۲- علل عارضی که خود تقسیم می‌شود به علل تروماتیستی، مانند تصادفات وسائط نقلیه، حوادث ناشی از کار، بلایای طبیعی، آلودگی‌های محیط طبیعی، مصرف خودسرانه دارو، مصرف بیش از حد مشروبات الکلی، جنگ و پیامدهای ناشی از آن که فقر و عدم وجود بهداشت در جامعه است.

۲- وجود بیماری، به خصوص تمام بیماری‌هایی که سیر طولانی و مزمن آنها در نهایت منجر به معلولیت می‌گردد. آخریت تحقیقات علمی نشان داده است که ابتلا به سرخجه در هنگام بارداری از علل مهم آب مروارید در نوزدان است. چشم پزشکان معتقدند که کوچکی سر (میکروسفالی) ایجادت ضایعات مغزی و ضایعه در پرده چشم، کوچکی کره چشم و ضایعات قلبی نوزادان از پیامدهای دیگر این بیماری است. این در حالی است که آب مروارید مادرزادی در سنین کودکی توسط چشم پزشک تشخیص داده می‌شود به راحتی معالجه می‌گردد.

- عصای سفید نشانه‌ای بین‌المللی برای شناخت نابینایان است، علاوه بر این، عصا در دوران‌های گوناگون بنا به نوع استفاده‌ای که از آن می‌شده، نماد چیزیهای مختلفی بوده است، به عنوان مثال عصای حضرت موسی به مفهوم معجزه و عصای سلطنتی از امر به اطاعت حکایت می‌کرده، عصا در دست اشخاص به نشانه درخواست است و سرانجام این که عصا گاه قدرت و تفاخر را نشان می‌داد و عصای سفید نابینایان نشانگر قدرت و بیانگر درخواست کمک آنها برای راهنمایی و نماد حقوق نابینایان است. در افراد نابینا عصا به جای چشم، محیط اطراف را شناسایی می‌کند و به آنها این اطمینان را می‌دهد که با احساس امنیت به رفت و آمد بپردازند. در واقع عصای سفید معرف فرد نباینا به جامعه است تا جامعه مراقب ایمنی آنها باشد. قانون عصای سفید می‌کوشد تصویری جدید از نابینایان برای افراد جامعه ترسیم کند و از نابینایان نیز می‌خواهد که به منظور حمایت از منافع خود از تمام مراحل این قانون مطلع باشند و آن را به تأیید دولت خود برسانند. هم اکنون بسیاری از ملل مختلف این بیانیه را پذیرفته، به صورت قانون، تمامی یا بخشی از آن را اجرا می‌کنند. این قانون شامل ۷ ماده و ۹ تبصره است.

در کل به ترتیب که بخواهیم این مراکز را از نظر اهمیت ذکر کنیم، سازمان بهزیستی اولین مرکز مهمی است که به این مسئله پرداخته و طبیعتاً نقش مادی قضیه و امکانات را نبایستی نادیده گرفت و این مؤسسات و NGO ‌هایی که وجود دارند از این دو مقوله بین مسائل مادی و امکانات به شدت در رنج هستند و در صورت عدم تأمین کمبودهایشان ضربات زیادی را به آنها وارد می‌کند و بعد از سازمان بهزیستی کشور، مرکزی مانند آموزش و پرورش استثنایی‌ها است که فعال است. می‌توان گفت آموزشگاه دکتر خزایلی یکی از مراکزی است که فعالیت دارد و گسترده عمل می‌کند مرکز رودکی هم در خدمت نابینایان عزیز است .از دیگرمراکزقابل توجه که درسطح بین المللی که فعالیت بسیار گسترده داردمؤسسه خیره عصای سفیدمی باشدکه در بخش آموزش وتوانبخشی ورفاهی پرداخته . انجمن نابینایان ایران یکی از مراکزی هستند که فعالیت می‌کنند. انجمن اسلامی نابینایان نیز هست ک مشغول فعالیت است و NGO های دیگر مراکز که در زمینه های مختلف زحمات زیادی می کشند که به دلیل مفصلی مقاله، انشااله در فرصت دیگری به آنها خواهم پرداخت .. در شهرستانها هم خود نابینایان در مراکزی جمع شده‌اند و خودشان در کارها دخیل هستند و فعالیت می‌کنند.

در قانون عصای سفید که توسط سازمان ملل تهیه شده به کشورهای جهان خاطر نشان کرده که برای امکانات مالی، رفاهی، ازدواج، شغلی، بهداشتی برای این گروه به عنوان یک حق باید انجام شود مثلا در بعضی از کشورهای اروپایی یا کشورهای دیگر چراغ قرمزهای فراوانی را در سطح خیابانها می‌بینیم که برای افراد نابینا هست که محل گذر اینها هست و سنگ‌فرش های خیابان و پیاده روها که به صورت شبرنگ است و برجسته است که کاملا ملموس برای نابینایان است در تمام اتوبوسها و متروها و پارکها صندلی مخصوص برای معلولین به تعبیه شده می‌خورد و صندلی معلولین خالی است و تنها اختصاص به آنها دارد و در کشورهای پیشرفته یک فرهنگ خاصی در مورد معلولین بخصوص نابینایان وجود دارد.

در سال گذشته مطبوعات و تلویزیون کشورمان به مسائل نابینایان پرداخته و چند جلسه در سازمان بهزیستی برگزار شد که در آنجا پیش‌نویس یک قانون تنظیم شد و این کار توسط سازمان بهزیستی و بعضی دیگر از وزرتخانها و نهاد هاانجام شد و قوانین حمایتی را مشخص کرد ه و به مجلس ارایه شده است تا تصمیم‌گیری‌های نهایی در مورد آن انجام شود.

این قوانین برای تمامی عزیزانی است که به نحوی دارای مشکل هستند. تمامی افرادی که دچار ضایعه نخاعی هستند از هموفیلی تا بیماران سرطانی، از نابینایان، ناشنوایان، بیماران مبتلا به MS، عزیزانی که در اثر جنگ تحمیلی به شکلی معلولیت پیدا کردند و بیمارانی که در مراکز بازپروری هستند و حتی شامل کودکان یتیم هم می‌شود که قرار است این عزیزان تأمین مالی، اجتماعی و اشتغال مناسبی داشته باشند و ایجاد اشتغال برای آنها بسیار مهم است زیرا که معلولان ما در حین توانمندی علمی اجتمایی فرهنگی وتوان بخشی از امکا نات اقتصادی نیز بهره مندشده و مسائل معیشتی خانواده خودشان را تأمین کنند و مسئله دیگر جنبه جهانی آن است که می‌توانیم بگوییم افراد برجسته نابینا در سطح کشور داریم.

این قوانین برای تمام کسانی که به نحوی مشکل دارند تنظیم شده و امیدواریم که بتوانیم گام‌های مهم و اساسی برداریم و اگر این قانون توسط مجلس شورای اسلامی تصویب شود کار شایسته‌ای و بزرگی صورت گرفته است. از دیگر امکاناتی که نقش مهمی میتواند در زندگی این گروه ایفا کند فر هنگ ارتباط صحیح و همنوع دوستی است که شان و منزلت این عزیزان رعایت شود زیرا بسیاری از این گروه در علم اجتماع ،فرهنگ،علوم مختلف از لطف خداوند متعال وتلاششان از بسیاری از انسانهای به ظاهر سالم ارجع تر هستند. از دیگر مراکز مهمی که در جامعه در راستای تحقق اهداف گروهای یاد شده میتوان شمرد، ارباب رسانه‌ها میباشد.که برای معلو لین میتوانند امکانات مهمی را تسهیل کنند.در حال حاضر تلویزیون برنامه ایرا برای ناشنوایان اختصاص داده است اما برای نابینایان کمتر دیده شده است که برنامه‌ای ساخته شود و به طور مداوم اجرا شود. به هر حال صدا و سیما نیز می توانند با پخش برنامه‌هایی در مورد نابینایان و دیگر معلولیت ها گام‌های مثبت و مهمی بردارند.

 

                                                                                                                     محمد تقی سرمدی

1 Comment

  1. آقای وردپرس

    سلام،‌ این نوشته یک «دیدگاه» است.
    برای پاک کردن یا ویرایش یک دیدگاه، باید وارد بخش مدیریت شوید، سپس به بخش دیدگاه‌ها بروید٬ در آن‌جا می‌توانید دیدگاه‌ها را ویرایش و یا پاک کنید.

    Reply

Leave a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>